Admin 
කර්තෘ: ලක්ෂ්මනන් සංජීව් (LL.B.) ජාත්‍යන්තර මානව හිමිකම් ක්‍රියාකාරික, ECOSOC උපදේශන විධිවිධාන හරහා එක්සත් ජාතීන්ගේ මානව හිමිකම් කවුන්සිලයට සම්බන්ධ නියෝජිත සහ ARED සංවිධානයේ ජ්‍යෙෂ්ඨ උපදේශක.- University of Wolverhampton – L.LB (Hons)
ජාත්‍යන්තර මානව හිමිකම් විශ්ලේෂණයක්
නීතියේ නම වෙනස් කිරීමෙන් පමණක් එහි මර්දනකාරී ස්වභාවය වෙනස් වේද?
ශ්‍රී ලංකා රජය විසින් යෝජනා කර ඇති රාජ්‍යය ත්‍රස්තවාදයෙන් ආරක්ෂා කිරීමේ පනත් කෙටුම්පත (Protection of the State from Terrorism Bill – PSTA) මෙරට ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ප්‍රතිසංස්කරණ, වගවීම සහ නීතියේ ආධිපත්‍යය පිළිබඳ කැපවීම පරීක්ෂාවට ලක් කරන තීරණාත්මක අවස්ථාවක් බවට පත්ව තිබේ.
දශක ගණනාවක් තිස්සේ දැඩි විවේචනයට ලක්වූ ත්‍රස්තවාදය වැළැක්වීමේ පනත (Prevention of Terrorism Act – PTA) අහෝසි කර ඒ වෙනුවට නව නීතිමය රාමුවක් හඳුන්වාදීම මෙම පනත් කෙටුම්පතේ ප්‍රකාශිත අරමුණයි.
එහෙත් එක්සත් ජාතීන්ගේ මානව හිමිකම් කාර්යාලය සහ ශ්‍රී ලංකා නීතිඥ සංගමය ඉදිරිපත් කර ඇති කරුණු අනුව, යෝජිත නීතිය එහි වර්තමාන ස්වරූපයෙන් ක්‍රියාත්මක වුවහොත්, පැරණි නීතියේ පැවති ඇතැම් බරපතළ අවදානම් නැවත පවත්වාගෙන යා හැකි බවට සැලකිය යුතු කනස්සල්ලක් මතුව තිබේ.
මෙහි මූලික ප්‍රශ්නය වන්නේ ශ්‍රී ලංකාවට ත්‍රස්තවාදයෙන් ජනතාව ආරක්ෂා කිරීමේ නීත්‍යනුකූල අවශ්‍යතාවක් තිබේද යන්න නොවේ.
සෑම රජයකටම එවැනි වගකීමක් පවතී.
එහෙත් ප්‍රශ්නය වන්නේ ජාතික ආරක්ෂාව තහවුරු කරන අතරතුර මූලික නිදහස, අධිකරණයේ ස්වාධීනත්වය සහ පුද්ගල නිදහස ආරක්ෂා කළ හැකිද යන්නයි.
නීතියක නම වෙනස් කිරීමෙන් පමණක් එහි සැබෑ ස්වභාවය වෙනස් නොවේ.
සැබෑ නීති ප්‍රතිසංස්කරණයක් මැනිය යුත්තේ එම නීතිය රාජ්‍යයට ලබාදෙන බලතල, එම බලතල භාවිතයට පනවා ඇති සීමා සහ බලය අනිසි ලෙස භාවිත කළ විට පුරවැසියන්ට ලබාගත හැකි නීතිමය සහන අනුවය.
1979 ත්‍රස්තවාදය වැළැක්වීමේ පනතේ ඉතිහාසය අමතක කළ නොහැක
1979 වසරේ තාවකාලික නීතියක් ලෙස හඳුන්වාදුන් ත්‍රස්තවාදය වැළැක්වීමේ පනත පසුව ශ්‍රී ලංකාවේ ත්‍රස්තවාදයට එරෙහි නීතිමය පද්ධතියේ ප්‍රධාන මෙවලමක් බවට පත්විය.
සන්නද්ධ ගැටුම් පැවති සමයේ මෙන්ම ඉන් පසුවද එම පනත ක්‍රියාත්මක වූ ආකාරය සම්බන්ධයෙන් දේශීය සහ ජාත්‍යන්තර මානව හිමිකම් සංවිධාන දැඩි විවේචන ඉදිරිපත් කර තිබේ.
විශේෂයෙන් අත්තනෝමතික අත්අඩංගුවට ගැනීම්, දීර්ඝ කාලීන රඳවා තබාගැනීම්, වධහිංසා පිළිබඳ චෝදනා, නඩු විභාගයකින් තොරව සිරගත කිරීම සහ මූලික නිදහස සීමා කිරීම පිළිබඳ ගැටලු මෙහිදී ප්‍රධාන වශයෙන් මතු වී ඇත.
උතුරු සහ නැගෙනහිර පළාත්වල දෙමළ ජනතාවගේ අත්දැකීම් සම්බන්ධයෙන් මෙම ගැටලු විශේෂ වැදගත්කමක් දරයි.
යුද්ධයේ ප්‍රතිවිපාක, හමුදාකරණය, අතුරුදන්වූවන් පිළිබඳ නොවිසඳුණු ප්‍රශ්න සහ වගවීමේ හිඟය සමඟ ත්‍රස්තවාදයට එරෙහි නීති ක්‍රියාත්මක වූ ආකාරය සමීපව සම්බන්ධ වී තිබේ.
අතුරුදන්වූ තම ඥාතීන් සොයා යන පවුල්වලට මෙය හුදෙක් ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාමය හෝ නීතිමය විවාදයක් නොවේ.
එය තම ආදරණීයයන්ට සිදුවූයේ කුමක්දැයි දැනගැනීමේ අයිතිය, යුක්තිය ලබාගැනීම සහ මානව ගෞරවය ආරක්ෂා කරගැනීම පිළිබඳ ප්‍රශ්නයකි.
මෙම ඉතිහාසයෙන් ඉගෙනගත යුතු මූලික පාඩම වන්නේ රජයක් සංයමයෙන් බලය භාවිත කරන බවට පොරොන්දු වූ පමණින් අතිවිශේෂ බලතල ආරක්ෂිත නොවන බවයි.
එවැනි බලතල සඳහා නීතියෙන් ක්‍රියාත්මක කළ හැකි සීමා, ස්වාධීන අධිකරණ අධීක්ෂණය සහ අනිසි ක්‍රියා සම්බන්ධයෙන් වගවීම අත්‍යවශ්‍ය වේ.
එබැවින් PTA අහෝසි කිරීම එහි ගැටලුකාරී විධිවිධාන වෙනත් නමකින් නැවත හඳුන්වාදීමක් නොවිය යුතුය.
එක්සත් ජාතීන්ගේ මානව හිමිකම් කාර්යාලයේ අනතුරු ඇඟවීම
2026 ඔක්තෝබර් 13 වැනිදා නිකුත් කළ මූලික නිරීක්ෂණවලදී එක්සත් ජාතීන්ගේ මානව හිමිකම් මහ කොමසාරිස් කාර්යාලය (OHCHR) යෝජිත පනත් කෙටුම්පතට සැලකිය යුතු සංශෝධන අවශ්‍ය බව පෙන්වා දී තිබේ.
නව නීතියේ ඇතැම් විධිවිධාන පැරණි ත්‍රස්තවාදය වැළැක්වීමේ නීතිය සමඟ සම්බන්ධ වූ මානව හිමිකම් ගැටලු දිගටම පවත්වාගෙන යාමේ අවදානමක් ඇති බව එහි අවධාරණය කර ඇත.
පොලිස් නිලධාරීන්ට ලබාදුන් පාපොච්චාරණ සාක්ෂි ලෙස පිළිගැනීමට ඉඩ දුන් විධිවිධාන ඉවත් කිරීම සහ ඇතැම් අතිරේක ආරක්ෂණ හඳුන්වාදීම වැනි යහපත් වෙනස්කම්ද OHCHR පිළිගෙන තිබේ.
එහෙත් එවැනි සීමිත ප්‍රගතියක් පනතේ අනෙකුත් ව්‍යුහාත්මක දුර්වලතා නොසලකා හැරීමට ප්‍රමාණවත් නොවේ.
විශේෂයෙන් අවධානය යොමු කළ යුතු ගැටලු අතර:
-
ත්‍රස්තවාදය යන්නට ලබාදී ඇති පුළුල් හා අපැහැදිලි නිර්වචනය.
-
දීර්ඝ කාලීන රඳවා තබාගැනීමේ බලතල.
-
අත්තනෝමතික ලෙස පුද්ගල නිදහස අහිමි කිරීම වැළැක්වීමට ප්‍රමාණවත් ආරක්ෂණ නොමැතිවීම.
-
අධිකරණයේ ස්වාධීන තීරණ ගැනීමේ බලය සීමා වීම.
-
අදහස් ප්‍රකාශ කිරීමේ, සාමකාමී රැස්වීමේ සහ සංගම් පිහිටුවීමේ නිදහසට ඇති විය හැකි බලපෑම්.
-
ත්‍රිවිධ හමුදා සහ වෙරළාරක්ෂක නිලධාරීන්ට ලබාදෙන අත්අඩංගුවට ගැනීමේ සහ සෝදිසි කිරීමේ බලතල.
-
වධහිංසා, අමානුෂික සැලකීම් සහ බලහත්කාරයෙන් අතුරුදන් කිරීම් වැළැක්වීමේ ආරක්ෂණවල ප්‍රමාණවත්භාවය.
මෙම කරුණු නීති කෙටුම්පත් කිරීමේ තාක්ෂණික දෝෂ පමණක් නොවේ.
ඒවා පුරවැසියා සහ රාජ්‍යය අතර සම්බන්ධතාව, අධිකරණයේ ස්වාධීනත්වය සහ බියෙන් තොරව මූලික අයිතිවාසිකම් භුක්ති විඳීමේ හැකියාව පිළිබඳ මූලික ප්‍රශ්න වේ.
ශ්‍රී ලංකා රජය එක්සත් ජාතීන්ගේ මෙම නිරීක්ෂණ ජාතික ආරක්ෂාවට බාධාවක් ලෙස නොව, නීතිය වඩාත් ශක්තිමත් කිරීමට ලැබුණු අවස්ථාවක් ලෙස සැලකිය යුතුය.
විධායක බලය අධිකරණයේ ස්වාධීනත්වය අභිබවා නොයා යුතුය
ශ්‍රී ලංකා නීතිඥ සංගමය 2026 ඔක්තෝබර් 21 වැනිදා නව පනත් කෙටුම්පත එහි වර්තමාන ස්වරූපයෙන් ඉවත් කරගන්නා ලෙස ඉල්ලා සිටීම විශේෂ වැදගත්කමක් දරයි.
එම සංගමය පෙන්වා දී ඇති පරිදි, යෝජිත නීතිය මගින් විධායකයට පුළුල් බලතල ලබාදෙන අතර අත්අඩංගුවට ගැනීම සහ රඳවා තබාගැනීම සම්බන්ධ තීරණාත්මක අවස්ථාවලදී අධිකරණ අධීක්ෂණය සීමා විය හැකිය.
නීති සමාලෝචනය සඳහා පත්කළ කමිටුව අනුමත කළ කෙටුම්පත සහ පසුව ගැසට් කළ පනත් කෙටුම්පත අතර සැලකිය යුතු වෙනස්කම් පවතින බවද සංගමය ප්‍රකාශ කර තිබේ.
මහේස්ත්‍රාත්වරුන්ගේ රක්ෂිත බන්ධනාගාරගත කිරීමේ අභිමත බලය සීමා කිරීම, ඇප ලබාගැනීමේ හැකියාව අඩු කිරීම සහ ඇතැම් රඳවා තබාගැනීමේ කාලසීමා දීර්ඝ කිරීමට අධිකරණ අනුමැතිය අවශ්‍ය නොවන තත්ත්වයන් ඇති කිරීම මෙහි ප්‍රධාන ගැටලු වේ.
මෙය බලතල බෙදීමේ මූලධර්මය පිළිබඳ බරපතළ ප්‍රශ්නයකි.
පුද්ගලයෙකු රඳවා තබාගැනීම නීත්‍යනුකූලද, අවශ්‍යද, සාධාරණ හා සමානුපාතිකද යන්න ස්වාධීනව විමසා බැලීමට අධිකරණයට හැකි විය යුතුය.
අදාළ පුද්ගලයාගේ තත්ත්වය සහ සාක්ෂි සලකා බලා, තවදුරටත් රඳවා තබාගැනීම සාධාරණ නොවන අවස්ථාවක නිදහස් කිරීමට අධිකරණයට බලය තිබිය යුතුය.
නීතිය මගින් මහේස්ත්‍රාත්වරයෙකුට ප්‍රමාණවත් විමර්ශනයකින් තොරව සැකකරුවෙකු රක්ෂිත බන්ධනාගාරගත කිරීමට සිදුවන තත්ත්වයක් ඇති කරන්නේ නම්, එය අර්ථවත් අධිකරණ අධීක්ෂණයක් නොවේ.
එසේම දීර්ඝ කාලයක් පුද්ගල නිදහස අහිමි කිරීම ප්‍රධාන වශයෙන් විධායක තීරණ මත රඳා නොපැවතිය යුතුය.
රඳවා තබාගැනීමේ කාලය වැඩිවන තරමට ස්වාධීන අධිකරණ පරීක්ෂාව, නීතිඥ සහාය සහ රඳවා තබාගැනීම අභියෝගයට ලක් කිරීමේ අයිතිය වඩාත් වැදගත් වේ.
ශ්‍රී ලංකාව පාර්ශ්වකරුවෙකු වන සිවිල් හා දේශපාලන අයිතිවාසිකම් පිළිබඳ ජාත්‍යන්තර සම්මුතියේ (ICCPR) 9 වැනි වගන්තිය පුද්ගල නිදහස සහ ආරක්ෂාව සහතික කරයි.
අත්තනෝමතික අත්අඩංගුවට ගැනීම් හා රඳවා තබාගැනීම් තහනම් කරන එම වගන්තිය, අපරාධ චෝදනාවක් මත අත්අඩංගුවට ගත් පුද්ගලයෙකු නොපමාව විනිසුරුවරයෙකු හෝ අධිකරණ බලය ක්‍රියාත්මක කිරීමට නීතියෙන් බලය ලත් නිලධාරියෙකු හමුවට ඉදිරිපත් කිරීමද අවශ්‍ය කරයි.
නඩු විභාගයට පෙර රඳවා තබාගැනීම සාමාන්‍ය රීතිය බවට පත් නොවිය යුතුය.
මෙම ආරක්ෂණ දුර්වල කරන ත්‍රස්තවාදයට එරෙහි නීතියක්, ආරක්ෂා කිරීමට අදහස් කරන නීතියේ ආධිපත්‍යයම දුර්වල කිරීමේ අවදානමක් ඇති කරයි.
ත්‍රස්තවාදය යන්නට නිශ්චිත නිර්වචනයක් අවශ්‍යයි
ත්‍රස්තවාදයට එරෙහි නීතියක් අනිසි ලෙස භාවිත කිරීම වැළැක්වීමේ වැදගත්ම ආරක්ෂණයක් වන්නේ ත්‍රස්තවාදය යන්න පැහැදිලිව සහ සීමිතව නිර්වචනය කිරීමයි.
අපරාධ නිර්වචන අතිශයින් පුළුල් වූ විට නීත්‍යනුකූල දේශපාලන ක්‍රියාකාරකම්, මහජන විවේචන, මාධ්‍යකරණය සහ සාමකාමී ජනතා ක්‍රියාකාරකම් පවා අපරාධ විමර්ශනවලට ලක්විය හැකිය.
අවසානයේ එවැනි නඩු සාර්ථක නොවුවද, අත්අඩංගුවට ගැනීමේ තර්ජනය පමණක් ජනතාව තම අයිතිවාසිකම් භාවිත කිරීමෙන් වළක්වා තැබිය හැකිය.
ICCPR සම්මුතියේ 19, 21 සහ 22 වැනි වගන්ති මගින් පිළිවෙළින් අදහස් ප්‍රකාශ කිරීමේ, සාමකාමී රැස්වීමේ සහ සංගම් පිහිටුවීමේ නිදහස ආරක්ෂා කරයි.
මෙම අයිතිවාසිකම් සඳහා යම් සීමා පැනවිය හැකි නමුත් ඒවා නීත්‍යනුකූලභාවය, සාධාරණ අරමුණ, අවශ්‍යතාව සහ සමානුපාතිකභාවය පිළිබඳ අදාළ ජාත්‍යන්තර ප්‍රමිතීන්ට අනුකූල විය යුතුය.
ජාතික ආරක්ෂාව යන්න විරෝධතා මර්දනය කිරීම සඳහා සීමා රහිත සාධාරණීකරණයක් විය නොහැකිය.
එබැවින් නව පනත සැබෑ ත්‍රස්තවාදී ප්‍රචණ්ඩත්වය සහ මූලික නිදහස නීත්‍යනුකූලව භාවිත කිරීම අතර පැහැදිලි වෙනසක් ඇති කළ යුතුය.
සාමකාමී විරෝධතා, වැඩවර්ජන, වෘත්තීය සමිති ක්‍රියාකාරකම්, මානව හිමිකම් ලේඛනගත කිරීම, දේශපාලන ක්‍රියාකාරකම් සහ රජයේ ප්‍රතිපත්ති විවේචනය කිරීම බලධාරීන්ට අපහසුතාවක් ඇති කරන පමණින් ත්‍රස්තවාදය ලෙස සැලකිය නොහැකිය.
අපරාධ වගකීම තීරණය විය යුත්තේ නීතියෙන් නිශ්චිතව හඳුනාගත් ක්‍රියාවන් සහ අදාළ අපරාධයේ අවශ්‍ය නීතිමය අංග මතය.
එය පුද්ගලයෙකුගේ දේශපාලන සම්බන්ධතා, ජනවාර්ගිකත්වය, සංවිධාන සම්බන්ධතා හෝ ජනප්‍රිය නොවන අදහස් ප්‍රකාශ කිරීම මත පදනම් නොවිය යුතුය.
ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී රාජ්‍යයකට සැබෑ ආරක්ෂක තර්ජනවලට මුහුණ දිය හැකි විය යුතු අතර, ඒ සඳහා රාජ්‍යය විවේචනය කිරීමම ආරක්ෂක තර්ජනයක් ලෙස නොසැලකිය යුතුය.
දෙමළ ජනතාව සහ මානව හිමිකම් ආරක්ෂකයන් මුහුණ දෙන අවදානම්
ත්‍රස්තවාදයට එරෙහි නීතිවල ප්‍රායෝගික බලපෑම විමසා බැලීමේදී, එම බලතල අනිසි ලෙස භාවිත වීමෙන් වැඩි අවදානමකට ලක්විය හැකි ජනතාවගේ අත්දැකීම් සැලකිල්ලට ගත යුතුය.
ශ්‍රී ලංකාවේ උතුරු සහ නැගෙනහිර පළාත්වල අතුරුදන්වූවන්ගේ පවුල්, මාධ්‍යවේදීන්, නීතිඥයන්, ප්‍රජා සංවිධායකයන් සහ මානව හිමිකම් ආරක්ෂකයන් අතීත මානව හිමිකම් උල්ලංඝනය කිරීම් සම්බන්ධයෙන් සත්‍යය සහ වගවීම ඉල්ලා සිටිති.
ඔවුන්ගේ කටයුතු අතර සාක්ෂි එකතු කිරීම, තොරතුරු ලේඛනගත කිරීම, සාමකාමී විරෝධතා සංවිධානය කිරීම සහ ජාත්‍යන්තර මානව හිමිකම් යාන්ත්‍රණ සමඟ සම්බන්ධ වීම ඇතුළත් විය හැකිය.
මේවා ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී සමාජයක නීත්‍යනුකූල ක්‍රියාකාරකම් වේ.
රාජ්‍යයේ නිල ප්‍රකාශන අභියෝගයට ලක් කිරීම හෝ රාජ්‍ය නිලධාරීන්ගේ බවට චෝදනා එල්ල වන වැරදි පිළිබඳ අවධානය යොමු කිරීම පමණක් සැකයට හේතුවක් නොවිය යුතුය.
එබැවින් සාමකාමී විරෝධතා, ස්වාධීන මාධ්‍යකරණය, නීතිඥ සහාය සහ මානව හිමිකම් ක්‍රියාකාරකම් සඳහා පැහැදිලි හා බලාත්මක කළ හැකි ආරක්ෂණ නව පනතට ඇතුළත් කළ යුතුය.
එසේම වෙනස්කොට සැලකීම, බියගැන්වීම, නීතිවිරෝධී නිරීක්ෂණ සහ ජාත්‍යන්තර මානව හිමිකම් ආයතන සමඟ සහයෝගයෙන් කටයුතු කරන පුද්ගලයන්ට එරෙහි පළිගැනීම් පිළිබඳ චෝදනා විමර්ශනය කිරීමට ඵලදායී ක්‍රමවේද අවශ්‍ය වේ.
නීතිය ඉදිරියේ සමාන ආරක්ෂාව යන්න වචනවලින් පමණක් තහවුරු කළ නොහැකිය.
ඒ සඳහා ත්‍රස්තවාදයට එරෙහි බලතල විශේෂ ජනවාර්ගික, ආගමික හෝ දේශපාලන ප්‍රජාවන්ට එරෙහිව තෝරා බේරා ක්‍රියාත්මක කිරීම වැළැක්විය හැකි ආරක්ෂණ තිබිය යුතුය.
බලහත්කාරයෙන් අතුරුදන් කිරීම්: නොසලකා හැරිය නොහැකි අනතුරු ඇඟවීමක්
යෝජිත නව පනත පිළිබඳ විවාදය ශ්‍රී ලංකාවේ බලහත්කාරයෙන් අතුරුදන් කිරීම් සහ අනෙකුත් බරපතළ මානව හිමිකම් උල්ලංඝනය කිරීම් සම්බන්ධයෙන් සත්‍යය සොයාගැනීමේ අඛණ්ඩ අරගලයෙන් වෙන් කළ නොහැකිය.
විශේෂයෙන් උතුරු සහ නැගෙනහිර පළාත්වල අතුරුදන්වූවන්ගේ මව්වරුන් සහ අනෙකුත් ඥාතීන් වසර ගණනාවක් තිස්සේ තම ආදරණීයයන්ගේ ඉරණම සහ ඔවුන් සිටින ස්ථාන පිළිබඳ තොරතුරු ඉල්ලා සිටිති.
ඔවුන්ගේ ඉල්ලීම මූලික මානව හිමිකම් ඉල්ලීමකි.
කිසිදු පවුලක් තම ආදරණීයයෙකුට සිදුවූයේ කුමක්දැයි නොදැන අනන්ත කාලයක් බලා සිටීමට බල නොකළ යුතුය.
නීතිවිරෝධී ලෙස පුද්ගල නිදහස අහිමි කිරීම පිළිබඳ කිසිදු චෝදනාවක් වගවීමක් නොමැති පද්ධතියක් තුළ අතුරුදන් වීමට ඉඩ නොදිය යුතුය.
බලහත්කාරයෙන් අතුරුදන් කිරීම ජාත්‍යන්තර නීතිය යටතේ තහනම් කර ඇත.
ශ්‍රී ලංකාව පාර්ශ්වකරුවෙකු වන බලහත්කාරයෙන් අතුරුදන් කිරීම්වලින් සියලු පුද්ගලයන් ආරක්ෂා කිරීම පිළිබඳ ජාත්‍යන්තර සම්මුතිය මගින් එහි විෂය පථයට අයත් සිදුවීම් වැළැක්වීම, විමර්ශනය කිරීම සහ වගවීම සම්බන්ධයෙන් නිශ්චිත බැඳීම් පනවා තිබේ.
එබැවින් අත්අඩංගුවට ගැනීම, සෝදිසි කිරීම සහ රඳවා තබාගැනීම සඳහා පුළුල් බලතල ලබාදෙන ඕනෑම නීතියක් රහසිගත හෝ නිල වශයෙන් පිළිනොගත් රඳවා තබාගැනීම් ප්‍රායෝගිකව වැළැක්විය හැකි ආරක්ෂණ ඇතුළත් කළ යුතුය.
සෑම අත්අඩංගුවට ගැනීමක්ම නොපමාව නිල වශයෙන් ලේඛනගත කළ යුතුය.
නීතියෙන් නියම කර ඇති ඉතා සීමිත අවස්ථා හැර, රඳවා සිටින පුද්ගලයා සිටින ස්ථානය දැනගැනීමට පවුලේ සාමාජිකයන්ට සහ නීතිඥයන්ට හැකි විය යුතුය.
රඳවා සිටින පුද්ගලයන්ට නීතිඥ සහාය සහ සුදුසු වෛද්‍ය පරීක්ෂණ ලබාගැනීමට අවස්ථාව තිබිය යුතුය.
රඳවා තබාගැනීමේ ස්ථාන ස්වාධීන පරීක්ෂාවට යටත් විය යුතු අතර වධහිංසා, අමානුෂික සැලකීම් හෝ අතුරුදන් කිරීම් පිළිබඳ චෝදනා සම්බන්ධයෙන් නොපමාව අපක්ෂපාතී සහ ඵලදායී විමර්ශන සිදු කළ යුතුය.
මෙම ආරක්ෂණ හුදෙක් පරිපාලන විධිවිධාන නොවේ.
පුද්ගලයෙකු නීතියේ ආරක්ෂාව තුළ පවතිනවාද, නැතහොත් ඔහු ආරක්ෂා කිරීමට බැඳී සිටින ආයතනවලට පවා ළඟා විය නොහැකි තත්ත්වයකට පත්වනවාද යන්න තීරණය කිරීමට ඒවාට හැකිය.
පාලනයකින් තොර රඳවා තබාගැනීමේ බලතලවල අවදානම් නිසි ලෙස විසඳා නොගෙන ජාතික සංහිඳියාව විශ්වාසනීය ලෙස ඉදිරියට ගෙන යා නොහැකිය.
නව නීතියෙන් ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදයට ඇති විය හැකි නිහඬ බලපෑම
යෝජිත නීතියේ බලපෑම් අත්අඩංගුවට පත්වන පුද්ගලයන්ට පමණක් සීමා නොවේ.
අතිශයින් පුළුල් අපරාධ විධිවිධාන සමස්ත සමාජයක හැසිරීම වෙනස් කිරීමට සමත් වේ.
ආරක්ෂක මෙහෙයුම් පිළිබඳ වාර්තා කිරීමට මාධ්‍යවේදීන් බිය විය හැකිය.
සංවේදී කරුණු පිළිබඳ පර්යේෂණ කිරීමට පර්යේෂකයන් මැළි විය හැකිය.
අතුරුදන්වූවන්ගේ පවුල් තම අත්දැකීම් ප්‍රසිද්ධියේ පැවසීමට බිය විය හැකිය.
සිවිල් සමාජ සංවිධාන මානව හිමිකම් උල්ලංඝනය කිරීම් ලේඛනගත කිරීමෙන් හෝ ජාත්‍යන්තර ආයතන සමඟ සහයෝගයෙන් කටයුතු කිරීමෙන් වැළකී සිටිය හැකිය.
මෙය නීතිමය වශයෙන් කිසිදු නඩුවක් ගොනු නොවූ අවස්ථාවක පවා සමාජයේ නිදහස් ක්‍රියාකාරකම් සීමා කරන බියජනක බලපෑමක් ඇති කළ හැකිය.
එවැනි තත්ත්වයක් මහජන වගවීම දුර්වල කරයි.
එබැවින් නව නීතියේ අපරාධ නිර්වචන පැහැදිලි විය යුතු අතර අපරාධමය චේතනාව පිළිබඳ අවශ්‍යතා නිශ්චිතව දැක්විය යුතුය.
මහජන යහපත වෙනුවෙන් සිදුකරන මාධ්‍ය වාර්තාකරණය සහ නීත්‍යනුකූල සිවිල් ක්‍රියාකාරකම් සඳහා අර්ථවත් ආරක්ෂණ තිබිය යුතුය.
රාජ්‍ය බලධාරීන්ගේ ක්‍රියාකලාපය සහ මානව හිමිකම් උල්ලංඝනය කිරීම් පිළිබඳ තොරතුරු ජාතික ආරක්ෂාව යන්න අතිශයින් පුළුල් ලෙස අර්ථකථනය කර අනවශ්‍ය ලෙස රහසිගත නොකළ යුතුය.
සෞඛ්‍ය සම්පන්න ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදයක ශක්තිය මැනෙන්නේ විවේචන නොමැතිවීමෙන් නොවේ.
එය මැනෙන්නේ විවේචනවලට නීත්‍යනුකූලව සහ විනිවිදභාවයෙන් ප්‍රතිචාර දැක්වීමට රාජ්‍ය ආයතනවලට ඇති හැකියාව අනුවය.
සැබෑ නීති ප්‍රතිසංස්කරණයක් සඳහා අවශ්‍ය වෙනස්කම්
ශ්‍රී ලංකාව PTA වෙනුවට මානව හිමිකම් ප්‍රමිතීන්ට අනුකූල නීතිමය රාමුවක් හඳුන්වාදීමට සැබවින්ම කැපවී සිටී නම්, මූලික ප්‍රතිසංස්කරණ කිහිපයක් අත්‍යවශ්‍ය වේ.
පළමුව, ත්‍රස්තවාදය සහ ඊට සම්බන්ධ අපරාධ පිළිබඳ නිර්වචන සීමිත හා නිශ්චිත විය යුතුය. නීත්‍යනුකූල දේශපාලන සහ සිවිල් ක්‍රියාකාරකම් අපරාධ බවට පත් කිරීම වැළැක්විය යුතුය.
දෙවනුව, පුද්ගල නිදහස අහිමි කරන සෑම ක්‍රියාමාර්ගයක්ම නොපමාව සහ අර්ථවත් ලෙස ස්වාධීන අධිකරණ පාලනයට යටත් විය යුතුය. සාක්ෂි විමසා රක්ෂිත බන්ධනාගාරගත කිරීම සාධාරණද යන්න තීරණය කිරීමට මහේස්ත්‍රාත්වරුන්ට බලය තිබිය යුතුය. ඇප සහ නඩු විභාගයට පෙර රඳවා තබාගැනීම සාධාරණ, සමානුපාතික සහ සමාලෝචනය කළ හැකි නිර්ණායක මත පදනම් විය යුතුය.
තෙවනුව, වධහිංසා සහ අමානුෂික සැලකීම් සම්පූර්ණයෙන් තහනම් කිරීම, නීතිඥ සහාය, ස්වාධීන වෛද්‍ය පරීක්ෂණ, නිසි රඳවා තබාගැනීමේ ලේඛන සහ වධහිංසා මගින් ලබාගත් සාක්ෂි බැහැර කිරීම නීතියෙන් සහතික කළ යුතුය.
සිව්වනුව, අත්අඩංගුවට ගැනීම, සෝදිසි කිරීම, නිරීක්ෂණය කිරීම සහ සංවිධාන තහනම් කිරීම සඳහා වන බලතල පැහැදිලි නීතිමය නිර්ණායක, ස්වාධීන අධීක්ෂණය සහ ඵලදායී නීතිමය සහනවලට යටත් කළ යුතුය. ප්‍රමාණවත් වගවීමකින් තොරව අතිවිශේෂ බලතල ක්‍රියාත්මක කිරීමට විධායකයට ඉඩ නොදිය යුතුය.
පස්වනුව, මාධ්‍යවේදීන්, නීතිඥයන්, මානව හිමිකම් ආරක්ෂකයන්, සාමකාමී විරෝධතාකරුවන්, වින්දිතයන් සහ සිවිල් සමාජ සංවිධාන පළිගැනීම් සහ වෙනස්කොට සැලකීමෙන් ආරක්ෂා කළ යුතුය.
අවසාන වශයෙන්, පැරණි නීතිය අහෝසි කිරීමේදී එහි ප්‍රතිවිපාකද විසඳිය යුතුය.
PTA යටතේ පවතින නඩු, රඳවා තබාගැනීමේ නියෝග සහ අපරාධ නඩු පැවරීම් සුදුසු සමාලෝචනයකට යටත් කළ යුතුය.
අදාළ නීතිමය ප්‍රමිතීන් අනුව රඳවා තබාගැනීම හෝ නඩු කටයුතු සාධාරණීකරණය කළ නොහැකි අවස්ථාවලදී ඵලදායී නීතිමය සහන ලබාදිය යුතුය.
පැරණි නීතියේ ගැටලුකාරී ක්‍රියාපටිපාටි සංක්‍රාන්ති විධිවිධාන මගින් අනියත කාලයක් පවත්වාගෙන යාමට ඉඩ නොදිය යුතුය.
මෙම සංශෝධන ස්වාධීන නීති විශේෂඥයන්, ශ්‍රී ලංකා මානව හිමිකම් කොමිෂන් සභාව, සිවිල් සමාජය, බලපෑමට ලක්වූ ප්‍රජාවන් සහ ජාත්‍යන්තර මානව හිමිකම් ආයතන සමඟ විනිවිදභාවයෙන් යුත් සාකච්ඡා මගින් සකස් කළ යුතුය.
සංශෝධිත නීතිය ශ්‍රී ලංකාවේ ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාමය ආරක්ෂණ සහ ජාත්‍යන්තර බැඳීම්වලට අනුකූල වන්නේ කෙසේද යන්න රජය පැහැදිලිව ප්‍රකාශ කළ යුතුය.
පනතේ මූලික දෝෂ සංශෝධන මගින් විසඳිය නොහැකි නම්, එය ඉවත් කර සම්පූර්ණයෙන් නැවත කෙටුම්පත් කිරීම වඩාත් වගකීම් සහගත ක්‍රියාමාර්ගය වනු ඇත.
බියෙන් තොර ආරක්ෂාවක් සහ කිසිවෙකුට ව්‍යතිරේක නොවන යුක්තියක්
ත්‍රස්තවාදයෙන් ජනතාව ආරක්ෂා කිරීම ශ්‍රී ලංකා රාජ්‍යයේ නීත්‍යනුකූල වගකීමකි.
එහෙත් ජනතාව ආරක්ෂා කිරීමේ රාජ්‍ය වගකීම මානව ගෞරවය, පුද්ගල නිදහස සහ නීතියේ ආධිපත්‍යයට ගරු කිරීමේ වගකීමෙන් වෙන් කළ නොහැකිය.
එබැවින් යෝජිත PSTA පනත නීතිමය නාමකරණය පිළිබඳ විවාදයකට වඩා බෙහෙවින් වැදගත්ය.
එය දශක ගණනාවක් පුරා ක්‍රියාත්මක වූ අතිවිශේෂ ආරක්ෂක බලතලවල ප්‍රතිවිපාකවලින් ශ්‍රී ලංකාව පාඩම් ඉගෙනගෙන තිබේද යන්න පරීක්ෂා කරන අවස්ථාවකි.
අතුරුදන්වූ තම ඥාතීන් සොයන දෙමළ පවුල්වලට, අත්තනෝමතික රඳවා තබාගැනීම්වලට මුහුණදුන් පුද්ගලයන්ට සහ සත්‍යය හා වගවීම ඉල්ලා සිටින ප්‍රජාවන්ට මෙම විවාදය ගැඹුරු මානුෂීය වැදගත්කමක් දරයි.
සැබෑ ප්‍රතිසංස්කරණයක විශ්වාසනීයත්වය මැනිය යුත්තේ රජයේ සහතික කිරීම් අනුව නොවේ.
නව නීතිය මගින් බලය අනිසි ලෙස භාවිත වීමේ අවදානම අඩු කර තිබේද, අධිකරණ සහන වඩාත් ඵලදායී කර තිබේද සහ මූලික නිදහස වඩාත් ආරක්ෂිත කර තිබේද යන්න අනුවය.
එබැවින් ශ්‍රී ලංකා රජය යෝජිත PSTA පනත් කෙටුම්පත එහි වර්තමාන ස්වරූපයෙන් ඉවත් කරගැනීම හෝ OHCHR සහ ශ්‍රී ලංකා නීතිඥ සංගමය පෙන්වා දී ඇති ගැටලු විසඳන පුළුල් සංශෝධන සිදු කිරීම අවශ්‍ය වේ.
ඕනෑම නව නීතියක් ජාත්‍යන්තර මානව හිමිකම් නීතියට අනුකූල විය යුතුය.
එය අධිකරණයේ ස්වාධීනත්වය ආරක්ෂා කළ යුතුය.
වධහිංසා සහ බලහත්කාරයෙන් අතුරුදන් කිරීම් වැළැක්විය යුතුය.
පුරවැසියන්ට තමන් පාලනය කරන බලධාරීන්ගෙන් ප්‍රශ්න කළ හැකි ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී අවකාශය ආරක්ෂා කළ යුතුය.
PTA නීතිය PSTA නමින් නැවත උපත නොලැබිය යුතුය.
ශ්‍රී ලංකාවට අවශ්‍ය වන්නේ ජනතාව නිහඬ නොකර ඔවුන් ආරක්ෂා කරන ජාතික ආරක්ෂක නීතිමය රාමුවකි.
ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී රාජ්‍යයක ශක්තිය මැනෙන්නේ එය පුරවැසියන් මත ක්‍රියාත්මක කරන බලයේ ප්‍රමාණය අනුව නොවේ.
එය මැනෙන්නේ එම බලය ක්‍රියාත්මක කරන විට පුරවැසියන් ආරක්ෂා කිරීමට පවත්වාගෙන යන නීතිමය ආරක්ෂණ අනුවය.
ජාතික ආරක්ෂාව ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය ආරක්ෂා කළ යුතුය. එය ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදයෙන් බැහැර වීමට හේතුවක් නොවිය යුතුය.
